نورپردازی در بیمارستانها و بخش های درمانی

نورپردازی در بیمارستانها و بخش های درمانی

از بین حواس انسان، حس بینایی قویترین حس برای شناخت محیط اطراف است. فرایند بینایی به نورپردازی خوب نیاز دارد تا بتواند شخص را قادر به انجام کاری در گسترهی نسبتاً ساده تا پیچیده کند. نورپردازی نه تنها به شیوهی عینی با مشخص کردن اشیا از نظر شکل، اندازه و رنگ ما را از پیرامون مطلع میکند بلکه میتواند باعث نوعی احساس راحتی، امنیت و شوق شود.

از طرف دیگر، با توسعهی جوامع انسانی و تغییر در روند طراحی بیمارستانها، توجه معماران و طراحان داخلی بر روی عنصر قدرتمندی به نام نور جلب شده است و نقش نورپردازی به عنوان ابزاری برای ارتقای سطح کیفی محیطهای درمانی و پاسخگویی به نیازهای بصری مراجعین و کارکنان اهمیت بیشتری یافته است.

هر بیمارستان مدرنی در دنیا از بخشهای متعددی تشکیل شده است که نقشی موثر در عملکرد ارائه خدمات ایفا میکند. برخی از بخشهای بیمارستان همچون بخش اداری، نگهبانی، آشپزخانه و رختشویخانه جز بخشهای درمانی تلقی نمیشوند و نورپردازی در آنها مانند بسیاری از مراکز صنعتی پیاده سازی میشود. از سوی دیگر، بیمارستانها از بخشهای درمانی متعددی تشکیل شدهاند که عبارتند از درمانگاهها، کلنیکها، بخش پذیرش، اتاق بیمار و اتاق عمل. این بخشها نیاز به نورپردازیهای خاصی دارند که هم از نظر تکنیکی، هم از نظر بهداشتی و هم از نظر ایمنی باید ویژگیهای منحصر به فردی داشته باشند تا مطابق با استانداردهای جهانی اجرا شوند. ساختار پیچیده بیمارستانها موجب میشود که نورپردازی و روشنایی در آنها اهمیت ویژهای پیدا کند. به همین دلیل است که ارائه برخی از خدمات درمانی به نوع نورپردازی و روشنایی در بیمارستان بستگی خواهد داشت. آنچه که در ادامه میخوانید راهنمایی استاندارد برای اجرای نورپردازی در بخشهای مختلف درمانی بیمارستانها میباشد. بیمارستانها باید تضمین کنند که میزان روشنایی در بخشهای داخلی بیمارستان از جمله اتاق بیمار، اتاق عمل و بخشهای ایزوله به اندازه کافی تامین میشوند. از سوی دیگر، بیمارستانها باید نشان دهند که از منابع انرژی بهینه استفاده میکنند و جلوی اتلاف بیرویه انرژی را خواهند گرفت.

روشنایی بخش عمومی و اتاق های بستری

اتاق بیمار فضای بسیار زیادی را در بیمارستانها به خود اختصاص میدهد. میزان روشنایی اتاق بیمار نه تنها باید موجب رضایت بیمار در زمان بستری را فراهم کند بلکه، کادر پزشکی جهت انجام امور درمانی موردنیاز نیز باید از آن راضی باشند. علاوه بر این؛ نورپردازی اتاق بیمار باید با طراحی داخلی اتاق همخوانی داشته، فاقد درخشندگی زیاد، خمیدگی یا خط نوری شکسته باشد.

روشنایی بخش عمومی و اتاق های بستری

روشنایی برای پرستاران و کادر درمانی

نورپردازی و روشنایی در این بخش باید به اندازهای باشد که کادر درمانی بتوانند به خوبی وظایف روزانه خود را بدون خستگی چشم و خطای دید انجام دهند. میزان روشنایی در این بخش باید به اندازهای باشد که کادر درمان بتواند درجه حرارت را بخواند یا نمودارهای درمانی کنار تخت بیماران را به راحتی بررسی کند.

روشنایی فضا برای بیمار

روشنایی در اتاق بیمار باعث میشود که وی در طول مدت زمان بستری احساس راحتی و آرامش داشته باشد و فضایی دلپذیر را تجربه کند. به بیان بهتر اتاق بیمار باید تمام استانداردهای لازم برای استراحت بیمار را فراهم نماید. به عنوان مثال برخی از بیماران به دلیل مصرف داروهای مسکن ممکن است نیاز داشته باشند که پیش از تاریک شدن هوا به خواب بروند به همین دلیل، نور زیاد اتاق باعث بدخوابی یا بیخوابی بیمار خواهد شد. علاوه بر این در اتاق بیماران باید آپشنهای تنظیم سیستم روشنایی نیز در دسترس آنها قرار گیرد. به عنوان نمونه بالای تخت بیماران چراغ خوابهایی تعبیه شوند که خود بیمار در صورت تمایل آن را روشن یا خاموش کند.

روشنایی لازم برای شب

در طول شب زمانی که خاموشی زده میشود نباید اتاق بیمار در تاریکی مطلق فرو رود. بخش مراقبت و پرستاری باید بتواند با یک نگاه کلی به اتاق بیمار همه چیز را چک کند و بداند که شرایط بیمار در وضعیت نرمالی قرار دارد. همچنین بیمارانی که میتوانند حرکت کنند برای رفتن به دستشویی باید از نور کافی برخوردار باشند. به همین دلیل در زمان شب نیز نیاز به حداقل نور بسیار موردنیاز است.

روشنایی فضا برای بیمار

روشنایی لازم برای راهروها

راهروهای بیمارستانی نسبت به ساختمانهای دیگر از نقش بسیار مهمتری برخوردار هستند زیرا این راهروها هستند که بخشهای مختلف بیمارستان را به همدیگر پیوند میدهند. در راهروها پزشکان یک دیگر را ملاقات میکنند و یا مسائل مربوط به بیمار را یاداشت میکنند. بنابراین راهروهای بیمارستان فضایی کاری محسوب می شود. توجه داشته باشید که نور موجود در راهروها باید مطابق با معماری ساختمان بیمارستان باشد و با آن همخوانی داشته باشد.

در راهروهای یک طرفه اتاق بیماران و اتاق خدمات دهی رو به روی هم قرار خواهند داشت. در چنین ساختاری راهروها از نور روز به طور طبیعی و به اندازه کافی برخوردار هستند. در هنگام عصر و یا شب نیز، نور راهرو را میتوان به اندازه نور اتاقهای بستری بیماران تنظیم نمود.

روشنایی لازم برای راهروها

میزان روشنایی برای اتاق عمل

روشنایی برای بخش جراحی و اتاقهای عمل باید به اندازهای باشد که کارکنان بخش جراحی بتوانند با دستگاههای جراحی به راحتی کار کنند. رنگ نور و زاویه تابش بسیار حائز اهمیت است و باید به گونهای باشد که جراح بتواند عضو مورد جراحی را به خوبی ببیند. همچنین بافتها را از هم تشخیص دهد و به راحتی با ابزار جراحی مراحل عمل را پیش ببرد. نور اتاق عمل باید به گونهای باشد که چشم جراح و تیم همراه آن را خسته نکند و یا در میزان دید اختلالی ایجاد ننماید.

میزان روشنایی برای اتاق عمل

زیبایی شناسی نورپردازی در بیمارستان

کیفیت بصری محیط، بر احساس استفادهکنندگان از فضا تأثیر مثبتی میگذارد. این موضوع، در مورد بیمارستانها و دیگر مراکز بهداشتی و درمانی اهمیت بیشتری دارد. از عناصر زیباییشناسی و کاربردی که قادر است شرایط جذاب و خوشایندی برای بیماران، ملاقاتکنندگان و کارکنان فراهم آورد، نورپردازی است. نور نقش مهمی در سلامت روحی و جسمی دارد. مطالعات متعددی اهمیت نور در کاهش افسردگی، کاهش خستگی، بهبود هوشیاری، تعدیل ریتم شبانهروزی و درمان بیماریهایی مانند زردی نوزادان را نشان داده است.

در یک بیمارستان، نور در تغییر جلوهی فضاها، دو نقش متفاوت زیباییشناسی و کاربردی دارد. به این ترتیب، نور میتواند در محیطی همچون درمانگاه به دو منظور حضور داشته باشد. در درجهی اول به عنوان یک عامل زیبایی که به محیط روح و جان میبخشد و باعث تحرک و شادی میشود. در درجهی دوم به عنوان یک عامل درمانی به کار میرود. در بستریهای طولانی وجود نورهای خاصی ضروری است تا وظایف متابولیکی و گردش خون به درستی انجام شود.

به دلیل اهمیت نور طبیعی (خورشید)، پنجره از موارد با اهمیت در بیمارستان است که علاوه بر تأمین نور طبیعی، منظرهی بیرون را قابل دید ساخته و به جهتیابی کمک میکنند. نور خورشید (نور طبیعی) علاوه بر تأثیر مثبت بر روح و روان آدمی، نقش درمانی دارد. برای مثال فتوتراپها استفاده از نور را جایگزین تزریق خون در درمان یرقان میدانند. یا کمبود ویتامین را میتوان با نور خورشید تأمین کرد.

نور مصنوعی نیز میتواند بسیاری از خصوصیات نور طبیعی را داشته باشد. امروزه در طراحی فضاهای داخلی بیمارستان، معماران به فکر ایجاد محیطی مطلوب و شفادهنده برای بیماران هستند. یکی از فاکتورهایی که سبب ایجاد چنین محیطی میشود، نورپردازی مناسب در فضاست. در ادامه به نکاتی دربارهی نورپردازی مصنوعی در فضاهای درمانی و بیمارستانی میپردازیم.

نور ورودی بیمارستان: سطح نور در نزدیکی ورودی ساختمان باید بالا باشد. به طوری که سالن از بیرون روشن و روحبخش باشد تا مردم بتوانند در بدو ورود، مسیرشان را انتخاب کنند. سطوح مختلف نورپردازی همچنین میتوانند راهنمایی برای تعیین دقیق مسیر اصلی از ورودی ساختمان باشد.

نورپردازی در محل پذیرش: افراد وقتی وارد ساختمان میشوند، خط دید مستقیم آنها به سمت پذیرش میرود. میز پذیرش اولین نقطهی تماس در یک بیمارستان است و بنابراین باید اطرافش کنتراست واضحی داشته باشد؛ یعنی منطقهی پذیرش باید روشنترین قسمت میدان دید برای واردشونده باشد.

نورپردازی اتاقهای انتظار: مردم در حین انتظار معمولاً تمایل به مطالعه دارند، بنابراین باید نور بسیاری برای این اتاقها تأمین شود. جهت افزایش روشنایی به اتاق انتظار و فراهم ساختن یک حس خانگی به این فضا میتوان از چراغهای سقفی به عنوان مکمل لامپهای دیواری استفاده کرد. برای اینکه بیماران و کارمندان بتوانند به راحتی همدیگر را ببینند، وجود یک تعادل خوب نوری بدون خیرهکنندگی اهمیت دارد.

نورپردازی در راهروها: برای روشن کردن سطوح عمومی و فضاهای پر رفت و آمد، از لامپهای دیواری یا سقفی میتوان استفاده کرد. چراغهای طولی در امتداد راهرو باعث میشود تا راهرو پهنتر به نظر برسد.

نورپردازی در پله های ثابت و متحرک: پله ها میتوانند روی افراد دارای اختلال بینایی و کسانی که تحرک محدودی دارند، نگرانیهای قابل ملاحظهای را ایجاد کنند. پله ها باید به خوبی روشن باشند تا بین کف و پیشانی پله ها کنتراست ایجاد شود. لبهی رنگی پله ها و نیز روشن و شبرنگی کردن آنها میتواند به ایمنی کمک کند.

نورپردازی در پله های ثابت و متحرک

نکات کلیدی اجرای نورپردازی بیمارستان

با توجه به اینکه نور، عنصری مهم و اثرگذار در تسریع روند بهبود بیماران و ارتقای روحیهی افراد حاضر در بیمارستان است، طراحان باید این موضوع را در همان مراحل اولیهی طراحی مد نظر قرار دهند. استفادهی ماهرانه از نور میتواند کمک کند تا محیط یکنواخت بیمارستان به فضایی فرحبخش برای بیماران، ملاقاتکنندگان و کارکنان تبدیل شود.

حال آن که نورپردازی بیمارستان به قوّه تخیّل طراح آن (و نیز بودجه مالی بیمارستان) بستگی دارد، هنگامی که به طراحی نورپردازی بیمارستان مبادرت میورزیم، مواردی را باید مد نظر داشته باشید.

به بودجه مالی خود توجه کنید

مدیر شرکت نورپردازی Fire Farm، بر این باور است: مهندسی یک طرح همواره تحت فشار قرار دارد، که در بدترین حالتاش پیدا کردن شخصی دیگر برای طراحی است که این کار را با هزینه پایینتری انجام دهد. متأسفانه، همین امر معمولاً به کیفیت نهایی هر دو عامل طراحی کلی و پروژه نهایی آسیب میزند. این نقل قول، به جایگاه مهندسی ارزشی نیز ارج و بها میدهد. هر بیمارستانی به سطح یکسانی از طراحی پروژه نیازمند نیست. هنر طراحی به مهندسی ارزشی آن بستگی دارد و این نکته که کار نهایی او با استاندارد برند و بودجه مالی همخوانی و مطابقت داشته باشد.

در راستای قوانین کار کنید

قوانین مربوط به پیشگیری از آتشسوزی و حریق میتوانند بر زیبایی شناسی طراحی اثرگذار باشند. کریستوفر مالدر طراح میگوید: به ویژه اگر با مصالحی کار میکنید که مأمور آتشنشانی با آن آشنایی ندارد، این امر میتواند مانعی برای کار شما باشد. مالدر اذعان نمود که مجبور شد تا پروژه کاری اخیر خود در کالیفرنیا را به خاطر وجود محدودیتهای ایمنی در برابر حریق رها کند. زیرا این مورد، دیدگاه او را در این زمینه به چالش کشیده بود. وی افزود: تغییرات موجود در قانون فراگیر و عملیات اجرایی بر انتخاب مواد و مصالح کار تأثیر میگذارد.

با گرایشات روز همراه باشید

پولاک مدیر شرکت نورپردازی دیریم میگوید: :همواره رشتههای گوناگونی از طراحی در عرصه این صنعت در مقاطع مختلف زمانی وجود دارد و برخی از این رشتهها گاهاً برجستهتر میشوند و سپس از رونق میافتند و مجدد با پیچ و تابی جدید باز میگردند. گرایشات روز همواره به سمت اَشکال و خطوط مدرن و خوش ترکیب متمایل هستند که به نظر من در چالشِ معرفی طرحهای غنی در قالبی تا اندازه ممکن کوچک جالب و ضروری میباشند.

بلاگ های اخیر

آخرین بلاگ وندور لیست ایران